Kelly Kwalik (Bijlage bij Amungme: Bergpapua's zonder berg)

De geschiedenis van Kelly Kwalik, landeigenaar in de Tsinga-vallei en leider van de Organisatie voor een vrij Papoea (OPM), loopt als een rode draad door dit artikel. De Indonesische politie schoot de 60-jarige rebellenleider in de vroege ochtend van 16 december 2009 dood. Agenten waren een huis in Timikia binnengevallen om hem te arresteren.

Kwalik was in 1977 de strijd tegen Freeport begonnen, omdat de lokale bevolking niet van de Ertsmijn profiteerde. Volgens Kwalik hebben de Amungme en de Komoro sinds 1967 ruim 10.000 hectare van hun land verloren zonder enige compensatie. Zonder toestemming worden de grondstoffen op heilige plaatsen uit de grond gehaald en het milieu wordt ernstig vervuild. Het leger beschuldigde Kwalik van het schieten op konvooien die van en naar ‘s werelds grootste goudmijn reden. Ook gold Kwalik als voortvluchtig vanwege zijn separatistische activiteiten voor de OPM, na de aanval in 2002 op een Freeport-konvooi waarbij twee Amerikaanse leraren en een Indonesische onderwijzer omkwamen. In 1986 zouden mannen van Kwalik acht Javaanse studenten hebben ontvoerd en gedood tijdens een wandelvakantie.

In 1996 gijzelde de OPM in twee afzonderlijke gevallen 23 mensen (12 wetenschappers onder wie twee Nederlanders).  Na twee maanden wist het leger negen gijzelaars, onder wie twee Nederlanders, te bevrijden. Twee Indonesiërs werden door de gijzelnemers gedood. Datzelfde jaar ontvoerde de beweging twaalf bosbouwers. Twee werden gedood, de overigen werden vrijgelaten. In 2001 wordt gezegd dat Kwalik betrokken is bij de ontvoering van twee Belgische journalisten die na twee maanden werden vrijgelaten.

In 2009 zijn er bij beschietingen van konvooien acht mensen gedood, onder wie de Australiër Drew Grant (29). Volgens de OPM heeft de politie Kwalik gedood om meer bescherminggeld te krijgen van het Amerikaanse mijnbedrijf. De politie wordt ervan beschuldigd de kansen op een vreedzame dialoog tussen de separatisten en de regering in Jakarta de grond te hebben ingeboord. Ondanks de moord op Kwalik willen nog steeds de meeste Papua's blijven bewegen in de richting van een dialoog tussen Jakarta en Papua.